Eeuwenlange witte overheersing. Een systeem, apartheid, dat door de VN werd bestempeld als misdaad tegen de menselijkheid. Een van nog immer voortlevende trauma’s vergeven samenleving. En toch vijf Nobelprijswinnaars voor de Vrede. Hoe kan dat?
Aartsbisschop Desmond Tutu’s uitspraak “We are the rainbow people of God” heb ik altijd met een flinke korrel zout genomen. Zeker, het klonk goed en het miste zijn uitwerking in die euforische dagen na de democratische transitie niet. Maar wat Tutu predikte kwam voort uit een geloof. Het was wensdenken. Het had met de werkelijkheid weinig te maken.
Herinnering. Het is april 1993 en we lopen naar een van de uitgangen van het Orlando Stadion in Soweto. Ik zet mijn voet per ongeluk op de voet van een witte jongen die een vlag van de Zuid-Afrikaanse communistische partij meedraagt. Nadat ik me verontschuldig, stellen we ons aan elkaar voor. Hij en ik en een vrouw, zijn zuster. Onze hoofden roodverbrand door de hitte, urenlang hadden we geluisterd naar de toespraken tijdens de herdenking van Chris Hani, de ANC-leider die eerder die maand voor zijn huis in Johannesburg werd doodgeschoten. Drie mlungu’s, drie witte koppen, in een zee van zeker tachtigduizend Zwarte Zuid-Afrikanen.
Twee recent verschenen artikelen stellen indringende vragen over de inrichting en de collectie van het Amsterdamse Zuid-Afrikahuis. Wat zegt de prominente aanwezigheid van een portret van Boerenleider Paul Kruger in de bestuurskamer over de koers van dit instituut?
In 2016, nu negen jaar geleden, werd ik door een vriend tijdens een korte vakantie in Tsjechië geattendeerd op de stappenteller. Deze pedometer – what’s in a name? – bleek al jaren op mijn iPhone te zitten maar was geheel aan mijn aandacht ontsnapt. Nu kon ik dagelijks bijhouden hoeveel stappen ik gezet had.
Vandaag, 30 jaar geleden, op 15 oktober 1994 werd de Anti Apartheids Beweging Nederland opgeheven. De AABN, zaliger nagedachtenis! In een afgeladen Paradiso vierden de aanhangers van de AABN het slotakkoord. Met elkaar strijden, debatteren, huilen, overtuigen, lachen, zingen, vrijen.
Aan het indrukwekkend fotoboek Lauriergracht 116 (het adres waar de beweging resideerde), samengesteld door Fulco van Aurich en vormgegeven door Victor Levie, mocht ik 30 jaar terug in een column terugkijken op de beweegredenen die ons tot deelname aan het activisme hadden verleid.
Wat ik van je weet, het zojuist in Nederlandse vertaling verschenen romandebuut van de Egyptisch/Canadese schrijver Eric Chacour, is fe-no-me-naal. Het verhaal is een geheel van zorgvuldig geboetseerde zinnen die hoe vaak ze ook diepere gronden verraden met de grootste souplesse aan het papier lijken te zijn toevertrouwd. Het boek springt heen en weer in tijd en locatie zonder dat de lezer ook maar een moment de weg kwijtraakt. Het is diepzinnig zonder hoogdravend te worden. Een ingenieuze intrige is even onverwacht als invoelbaar. Het speelt zich af tegen de achtergrond van belangrijke historische gebeurtenissen zonder in geschiedenislesjes te vervallen. De vertelling is, ten slotte, filmisch maar nergens beneemt het je de ruimte om zelf in te kleuren.
Vanaf woensdag 16 oktober 2024 gaat de Nigeriaans/Britse programmamaker Ikenna Azuike in een nieuwe serie op NPO2 op zoek naar Afrikaanse diaspora gemeenschappen in het Verenigd Koninkrijk (Nigerianen), Portugal (Kaapverdianen), Finland (Somaliërs), Cyprus (Soedanezen) en Belgie (Congolezen). Maar Azuike (45) gaat vooral ook op zoek naar zichzelf.
Zomaar een greep uit het programma van Jacob Zuma: herschrijven van de grondwet, herinvoering van de doodstraf, alle macht aan traditionele leiders, grootscheepse nationalisaties, het terugdraaien van gelijke rechten voor lgbtiq+-ers, vrijwaring van vervolging van iedereen die zich schuldig heeft gemaakt aan diefstal van minstens 80 miljard euro uit de schatkist en het afbreken van essentiële dienstverlening (energie, transport, belastinginning, politie, justitie, enz.). Bovenal eist de partij een generaal pardon voor Zuma zelf.
1
We maakten een reportage voor de krant in Doetinchem. Begin jaren tachtig, Café Verkeerd. Dit was de plaatselijke homosoos die om de week op vrijdagavond een onderkomen vond in een non-descript buurthuis. Het stond nergens aangegeven en dus zochten we die avond een tijdje naar de ingang. Binnen: een bar en pakweg vijftien mannen, de meesten op leeftijd. Stokoud, dacht ik toen.